leef groen en goedkoop

Katoenen luiers handiger dan wegwerpluiers

Deel zeven in een serie columns over mijn leven in Afrika en Zuid-Amerika, met als centraal thema hoe dit mijn denken beïnvloed heeft. Nu de invloed van katoenen luiers.

Zoon1 is geboren in Wageningen en was een huilbaby. Dat ging dag en nacht door, wat een ellende, ik in dat studentenhuis met een nieuw leven, een nieuwe rol waar ik nooit voor had geleerd, de eerste baby die ik in mijn handen heb gehad, en toen bleek het een huilbaby. Moeder had tips, schoonmoeder had tips, het consultatiebureau had ook tips. Wat heb ik me vaak ellendig gevoeld. De consultatiearts zei dat ze het wel handig vond dat ze me kon horen aankomen. Ik wilde naar boven in de Hema (luiers kopen of zo) en de lift was stuk. Dus liet Zoon1 eventjes, niet meer dan 3 minuten, beneden bij de trap. Kom ik terug, staat er een kudde bezorgde Moeders die de politie wilden bellen. Gelukkig bestond het mobieltje nog niet, anders hadden ze het zeker al gedaan…..

Achteraf denk ik dat Zoon1 mijn moedermelk niet lekker vond, waar immers inmiddels allerlei vaccinaties en antimalariamiddelen in waren opgelost. Wist ik veel, maar die arts had het wel kunnen weten.

Tante had ook tips, en mijn huisbaas, en alle vrouwen op straat. Dus ik ben zo snel als KLM toestond, Zoon1 was toen 6 weken, ervandoor gegaan naar Tanzania. Alwaar Angerina de Kipara (de kale) op haar rug bond en hem lekker in slaap wiegde.

O ja, luiers.

Uiteraard had ik mezelf prima voorbereid :), en wegwerpluiers meegenomen voor onderweg en de eerste tijd. Handig, dacht ik. Maar wat doe je met een vieze wegwerpluier in een land zonder vuilnisbakken, plastic zakjes en vuilnisophaaldienst? Achter ons huis was een afvalkuil, en zo eens in de zoveel maanden ging daar de fik in. Ik gooi de vieze luiers van de eerste dag in die kuil. Klaar, dacht ik.

Nou helaas pindakaas: ten eerste gaat een vieze luier in de zon vreselijk stinken en ten tweede trekt hij beestjes aan. Vliegen, muizen, ratten, katten, honden. Straathond trekt de luier in kleine stukjes en die kleine poepstukjes plastic liggen vervolgens verspreid door de tuin te stinken. Op dag twee ruimde ik de stinkzooi uit de tuin en sindsdien heb ik nooit meer wegwerpluiers gebruikt.

Katoenen luiers bleken veel handiger. Om zoveel redenen, dat ik echt niet begrijp waarom dat hier in Nederland zo ingewikkeld is. Enkele jaren later had ik met Zoon123 drie kinderen in de katoenen luiers. Je moet even een systeem verzinnen, en dan werkt het als een tierelier.

Ten eerste heb je altijd een billendoekje bij de hand, want een punt van de katoenen luier blijft altijd schoon. Ten tweede heb je geen afval. Ten derde is het weinig werk. Ten vierde is het goedkoop. Dat het ten vijfde ook nog duurzaam is, kon me toen nog niet schelen. Maar ten zesde wel: je kunt zo vaak verwisselen als je wilt en ook Angerina durfde dat besluit te nemen. Ten zevende sluit daarbij aan: geen rode billetjes, geen schimmel, en geloof me, dat is in tropische hitte een supergroot voordeel. Ten achtste kun je een katoenen luier voor van alles gebruiken: ik had overal en altijd een stapeltje luiers bij me, en die gebruikte ik multiinzetbaar. Ten negende is een gemiddelde baby veel sneller zindelijk met een katoenen luier om, want hij merkt al snel een relatie tussen plassen en natte luier.

In Afrika is iedereen ingesteld op katoenen luiers. Als Kipara, Zoon1 dus, bij iemand anders thuis poepte, werd ter plekke de luier uitgewassen. Omdat je een vieze poepluier nu eenmaal niet zo makkelijk in je handtas meeneemt. Het uitwassen is 5 minuutjes werk en hoort bij goed gastheerschap. Als ik nu een Moeder met Baby op bezoek krijg, krijg ik de vraag waar ze de luier in kunnen pleuren. Nou, mijn restafvalzakje staat naast de kraan op het aanrecht en is niet veel groter dan een opgerolde poepluier.

Het uitwassen van een poepluier begint in de wc. Met een hand houd je de luier vast vlak boven de pot, en met de andere hand trek je door. Met een beetje handigheid spoel je alle poep weg, en een beetje Moeder heeft die handigheid al na een dag want een beetje baby die leeft op moedermelk poept zo vijf luiers per dag vol.

In Zimbabwe leerde ik iets nieuws: een roze potje met toverpoeder erin. Je gooide een schep van dat poeder in een emmer koud water en gooide de hele dag de in-de-wc-uitgespoelde poepluiers erbij. De volgende dag kon je de spierwit schone luiers zo ophangen. In Nederland bestond dit spul toen nog niet: oxy action, pure zuurstof.

In Zimbabwe waren overigens wel wegwerpluiers te koop, en die kosten twee en een halve dollar per stuk. Per stuk ja. Ik heb nog wel eens de neiging gehad om er een paar aan te schaffen voor onze vakanties, maar wat doe je met vieze wegwerpluiers in een natuurpark? Liever spoel ik in een beek snel een katoenen luier uit, uurtje drogen en klaar, dan dat ik in harde droge grond een kuil graaf alleen om een wegwerpluier van twee-en-een-halve dollar in te gooien.

Op vakantie in Nederland moest ik wel aan de wegwerpluiers, en ik vond het helemaal niks. Die hele luier wordt vies, dus waarmee poets je dan de billetjes schoon? Ooh, daar koop je dan weer wegwerpdoekjes voor. Ik heb eens een luier in een afvalbakje van een trein gepropt, om hem er toch maar weer uit te halen: de luier was groter dan het afvalbakje. En dan doe je dus wegwerpluier met wegwerpdoekje in een wegwerpzakje, en neem je de stinkzooi alsnog een hele dag mee. Een half uurtje later poept Zoon2 en dan Zoon3. Zucht. Ik verlangde naar katoenen luiers die ik even zou uitspoelen in de wc en nat maar schoon mee zou nemen in een (te hergebruiken) zakje.

Ik heb hiervan geleerd dat jouw leven en het systeem waarin je leeft een geheel is. Daardoor is het zo lastig om eigen keuzes te maken die niet in het systeem passen. Afvalloos leven, plasticloos leven: het kan hier bijna niet. Plasticloos leven zou in Afrika ook geen probleem zijn geweest, net zo min als afvalloos leven. Of eten met de seizoenen, of lokaal eten, of niet uit pakjes eten, of off-the-grid leven: haha, ga in een dorp in Afrika wonen en je moet wel.

Wat hier als superbewust en heel modern door enkelen wordt geprobeerd, heb ik daar allemaal al gedaan. Omdat er geen alternatief was. En ik vond het geweldig.

En voor het geval je jonger bent dan ik: ik weet dat inmiddels de wasbare luier hier helemaal geperfectioneerd is. Zodat het gebruik ervan inmiddels net zo handig is als van de wegwerpluier. Maar dat was toen Zoon123 klein waren anders. Dat was net de periode in betweeen de twee wasbare luierperiodes. Moeder kon me nog leren hoe je katoenen luiers vouwt, maar niemand van mijn generatie jonge moeders gebruikte ze nog.

leef groen en goedkoop

Minder kopen en minder weggooien

Wat is duurzaam leven? Ik zelf probeer vooral mijn ecovoetafdruk te verkleinen. Nou is die niet zo groot, met mijn voetafdruk hebben we hoogstens 2 Aardes nodig en dat is onder het gemiddelde van een Nederlandse voetafdruk. Maar ook die 2 Aardes hebben we niet, dus ook ik moet terug. Helaas: op de site waar ik mijn voetafdruk test, is het feit dat ik in Gelderland woon al voldoende voor een voetafdruk van een Aarde. Ik moet in Gelderland dakloos op straat gaan zitten bedelen voor kleding en voedsel om onder de 1 te blijven.

Dat moet anders kunnen.

Ik geloof niet dat we kunnen verduurzamen zonder ons consumptiepatroon aan te passen. Dat is echter wel steeds meer de trend. En zo sta ik weer verlekkerd te kijken naar een superduurzame rugzak van 300 euro en een hoogbewust kladblok van gerecycled behang van 20 euro. Mooi design, maar ik geloof niet dat we hiermee de Aarde redden. Ten eerste maakt het duurzaam leven onbereikbaar voor de meerderheid der Nederlanders. En ten tweede zie ik niet in wat er duurzaam is om eerst mijn eigen rugzak weg te gooien en dan een nieuwe te kopen.

We zullen echt onze levensstijl moeten aanpassen aan een kleinere voetafdruk. Minder op vakantie, minder vliegen. Minder warm huis en minder verlichting. Minder mode, minder meubeltrends. Minder kopen, minder verbruiken en minder weggooien.

We zullen met zijn allen terug moeten, kleiner, eenvoudiger, minder. Rugzak stuk? Dan lap je hem op. Een kladblok maak je door een stapel papiertjes met een lege achterkant op een plankje te spijkeren.

De film van Leonardo di Caprio al gezien? Zeker doen.

leef groen en goedkoop

Minder spullen: schrijfwaren

Nou dat was geen succes gisteravond, mijn ideetje om overbodige voorraden aan schrijfwaren zoals puntenslijpers en paperclips ongezien in een zak te gooien en weg te brengen. Het begon wel aardig, maar al na een paar minuten begon ik dingetjes uit de zak te halen. Toch wel zonde, zo’n goed gummetje. Geen meuk meer kopen is gemakkelijk, maar om nou goede meuk zomaar weg te gooien…

Ik ben begonnen aan een nieuw idee: een voorraadkast in een van mijn drie logeerkamers. Mocht ik iets nodig hebben, kan ik daar lekker in winkelen. Minderaars zullen steunen en zuchten dat ik dit absoluut niet moet doen. Maar ik doe het wel.

Ik zie twee voordelen: Ten eerste zal ik vanzelf merken welke spullen in de voorraadkast nog wel of nooit meer gebruikt gaan worden en dus alsnog weg kunnen. Net zoals ik elk half jaar ongeveer door de keldervoorraad eten ga om oude meuk uit te zoeken en dan altijd weer verrassende vondsten doe: oud geworden geurloze kruiden, maar ook een vergeten halfvolle zak meel die niet in mijn mooie glazen meelvoorraadpot paste maar verder nog helemaal goed is en nu wel past.

Ten tweede wordt mijn werkplek zoals ik hem wil hebben, met fijne spullen waarvan ik geniet en die ik dus gebruik. Nooit zal ik meer vruchteloos zoeken naar een zaklamp tussen tien doosjes nietjes, paperclips uit het vorige millennium en punaises (ik heb niet eens een prikbord). Dat zal stimuleren om de werkplek zo te houden. Want wie eenmaal gewend is aan weinig spullen, wil nooit meer terug naar de troep van voorheen. Dat lees ik vaak en daar vertrouw ik op.

 

 

leef groen en goedkoop

Minder spullen meer troep

Nu er minder rotzooi is in huis, kom ik steeds meer rotzooi tegen. Raar? Nee hoor, logisch. Tijdens stofzuigen zie ik ook altijd meer stof in hoekjes, rondom stoelpoten, achter de bank. Terwijl ik eerst nog dacht dat stofzuigen nog niet echt nodig was. Zo gaat het ook met opruimen. Al opruimende zie ik steeds meer spulletjes in bakjes, laatjes, kastjes, doosjes. Die handige kastjes met kleine laatjes en andere opruimsystemen: blijf er van weg, koop ze niet. Je stopt ze vol, het lijkt netjes, maar ooh wat een ontgoocheling. De slimste tip is misschien nog wel om ze met inhoud en al weg te gooien.

Een confronterend moment had ik vanochtend: ik zoek naar een zaklamp om de meterstand van de gasmeter af te kunnen lezen, en onderweg kom ik me toch een troep tegen. Wow, waarom heb ik dit allemaal. En let wel, het zijn geen kapotte mobieltjes, maar goede spullen zoals stiften, gummetjes, nietjesuithalers, vergrootglazen, scharen, lippendingen, geodriehoeken,  brillekokers, punaises, paperclips, puntenslijpers, nietjes, typexpotjes, lijmstiften, opschrijfboekjes, lijmtubes, mascara, tekenmallen, printpapier, mijn bul, blokfluiten, opladers, visitekaartjes, passers, potloden, potloodpunten, vulpenvullingen, …. Daar tussen zocht ik dus de zaklamp, het leek me de logische plek.

Gelukkig zit er een lampje op mijn mobiel, en ja hoor, werkt ook. Dus mocht ik de zaklamp nog tegenkomen, kan die ook weg.

En nu het kastje weer dicht is, laat ik het maar zo en ga snel wat anders doen. Lezen, viool studeren, wandelen, schrijven, studeren. O ja, huishouden, werken, geld verdienen. Alles beter dan die laatjes doorspitten.

Het zijn de laatste loodjes van het opruimen. Details die niemand ziet, die niemand merkt. De laatste 20% die 80% van de tijd kost. Die troep neemt geen ruimte, ik heb geen zin om hieraan zoveel tijd te besteden.

Toch blijft het malen in mijn hoofd. Ik wil vanavond het volgende proberen: uitzoeken wat ik denk het komend jaar te gebruiken, en de rest ongezien in een zak en in een keer weg. Van alles één lijkt me wel voldoende.

 

 

 

leef groen en goedkoop

Een velletje wc-papier per keer

Je snapt wel dat de rollen wc-papier in dit grooote huishouden erdoorheen vliegen. Nou vliegen, ze drijven, zwemmen en verdrinken, spoelen het riool in en komen terecht in de filters van de waterzuivering. Al dat papier wordt een keer gebruikt en dan weggegooid. Wat een verspilling. Kan het anders?

Hoeveel wc-papier iemand gebruikt is nou niet bepaald een gangbaar gespreksonderwerp, en ik ga niet bij huisgenoten vragen om een beetje zuunigjes aan te doen.

Maar waarom zit er elke 15 cm een scheurrandje?

Ik herinner me dat we in mijn studentenhuis, waar ik met ongeveer 10 anderen twee wc’s deelde, een keer spraken over het aantal velletjes dat ieder van ons gebruikte. Het zal na een verstopping geweest zijn. Of na de zoveelste die ene keer dat het papier op was terwijl we de dag ervoor nog gekocht hadden. Ik herinner me echt niet elk gesprek in de 8 jaar dat ik daar gewoond heb, maar dit was hilarisch.

“Vier velletjes, misschien vijf.” “Nee joh, bah, minstens 10.” Zes, zeven, acht. Ik denk dat vier ongeveer het minimum was. Maar J had zich nog niet gemengd in het gesprek en ineens zag ik dat hij rood zag. J?

“Hmm. Ik scheur altijd een (1) velletje af en wind dat om mijn vinger. Ik dacht dat het zo hoorde. Waarom zit er anders een scheurrandje na 15 cm?”

We waren verbijsterd. Maar hoe heb ik het eigenlijk geleerd? Nooit mijn ouders zien doen, nooit les in gehad op school. In Turks Fruit zie je de meest intieme beelden, maar nooit scheurt iemand wcpapier af. Reve schrijft over de meest schunnige dingen maar niet hierover. Enid Blyton beschrijft alle dagelijkse details van pubermeisjes in haar serie Kitty op Kostschool maar dit niet.

Er staat geeneens een gebruiksaanwijzing op het pak.

J gebruikte een velletje per keer en dat beviel hem prima. Dus, je kunt minimaliseren op wc-papier en het waterschap zal je dankbaar zijn. En daarna was je toch je handen, dus wat maakt het uit.

Tot slot even rekenen hoeveel velletjes en geld J inmiddels bespaard heeft. Stel: 50 jaar, 20 velletjes per dag: dat zijn 365.000 velletjes. Stel 200 velletjes per rol (nee ik heb ze niet geteld, google wel): 1825 rollen. Stel kwartje per rol: 456 euro.

Nou daar word je niet rijk van. Maar als we dit allemaal zo doen, maak je het waterschap heel blij. Want papier lost niet op in water, dat moet eruit gefilterd worden.

Dus?

leef groen en goedkoop

Wat doe je met weggegooide spullen?

Weggeruimde spullen geef ik graag weg via de lokale Weggeefhoek op facebook. Zo krijgt alles snel een blije nieuwe eigenaar.

Ik vind het fijn als goede spullen  die ik zelf met plezier heb gebruikt, een goede plek krijgen. Ik vind dat de verantwoordelijkheid van de opruimer. Alles in een kliko donderen geeft wel lucht in mijn huis, maar mindert niet het Grote Consumeren. Goede bestemmingen zoeken voor mijn afgeschreven spullen hoort er bij en draagt ook bij aan bewust aankopen. Want eens wil ik er weer vanaf en dat kost tijd en moeite. Als ik niets koop, hoef ik ook niets weg te gooien. In theorie dan he, want voorlopig ligt hier nog wel een voorraadje.

Lelijke spullen die er niet hadden moeten zijn, gooi ik weg. Zoals felgekleurde plastic afwasteiltjes, wasmanden en emmers. Gekregen van Moeder waarschijnlijk, die er ook een keer vanaf wou. Jammer dat dit soort plastic niet bij het plastic afval kan, dan had ik echt met plezier al deze troep uit mijn huis verwijderd.

Maar mooie spullen die hier een goede tijd gehad hebben maar nu niets liggen te doen? Het zou fijn zijn als ze bij een ander weer mee mogen doen met de samenleving.

Vaak breng ik spullen naar de Emmaus: een tweedehandswinkel die goede doelen steunt. Prima, maar ik weet niet wat ze met mijn spullen doen en wie het koopt. Daarom vind ik de Weggeefhoek op facebook leuker. Een besloten lokale groep waar je lid van moet worden. Hier in Wageningen met 37000 inwoners zijn 5000 mensen lid. Dat is veel!!!   Alles wat ik erop zet, krijgt diezelfde dag nog een nieuwe eigenaar. Een blije eigenaar. Bijzettafeltjes. Skateboard. Tijdschriftbakken. Bionicles. Kniebeschermers. Zij blij, spullen blij, ik blij.

 

leef groen en goedkoop

Minder plastic (2)

Zaterdag kwam ik dus niet met rieten mandjes maar met een kunststof regenton thuis. Die rieten mandjes kan ik ook morgen op de vrijmarkt kopen. Maar ik wil niet zolang wachten, ik wil het nu! (Nou ja, dit was zondag, en dan duurt de dag van de vrijmarkt nog heel lang, wel drie nachtjes slapen.)

Het blijkt dat ik dingetjes genoeg in huis heb die plastic bakjes kunnen vervangen. Ik dik mijn spullen gewoon in. Mijn 20 reservepennen (gratis gekregen bij allerlei gelegenheden, het worden er nooit minder altijd meer) liggen in een plastic bakje in een la. Dat vervang ik door een blikje waar nu knopen in zitten. Het is helemaal niet handig knopen in blikjes te bewaren, want die hobbykast zit vol blikjes en als ik iets nodig heb maak ik eerst een kwartier lang blikjes open. De knopen mogen in een weckpot die in de kelder staat te hopen op betere tijden. Wow, dat is een hele verbetering, ik zie de knopen verlangend naar buiten kijken. Even later is een kist met weckpotten leeg, ingedikt met de kist met kleine weckpotten en jampotjes die staan te wachten op hun beurt in augustus als de bramen rijp zijn.

Fijn dat het buiten regent, zo schiet het hier binnen lekker op.