Links en rechts, progressief en conservatief


Ik krijg een enquete voorgelegd met politieke vragen. Nu ben ik al bijna 8 jaar gemeenteraadslid, maar raak confuus van deze enquete. Voor allerlei onderwerpen willen ze weten of ik mezelf daarin links of rechts en progressief of conservatief beschouw. Hmm, is links niet hetzelfde als progressief en rechts hetzelfde als conservatief? Ik google wat in de rondte en het wordt me niet duidelijker. Maar al lezend, denkend en twijfelend ontstaat een beeld.

Links en rechts gaat over de rol van de overheid in het creëren van gelijkheid.
Links ziet voor de overheid een grote rol in het streven naar gelijkheid, gelijke kansen, gelijke rechten en plichten. Links wil dat de overheid staat voor een eerlijke rechtvaardige samenleving waarin de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Via nivellerende belastingen wordt gezorgd dat iedereen toegang heeft tot goed onderwijs, goede medische verzorging, minimuminkomen, AOW, openbaar vervoer, sport- en cultuur. De overheid creëert een samenleving. Socialisme is dus links.
Rechts ziet een kleine rol voor de overheid en geeft het individu vrijheid. Het individu creëert zijn eigen leven, de overheid zorgt voor de infrastructuur waarin het individu zichzelf kan ontplooien. Belastingen zijn zo laag mogelijk. De markt regelt vraag en aanbod. Laisser faire dus.

Progressief en conservatief gaat over waarden en normen, over wat goed en slecht is en hoeveel vrijheid het individu hierin heeft.
Progressief ziet hierin een zo klein mogelijke rol voor de overheid: abortus, euthanasie, homohuwelijk, godsdienstvrijheid, gelijkheid tussen man en vrouw, vrije seks, gelijke rechten voor diverse godsdiensten, vrijheid om op zondag te winkelen. Ook vrijheid om drugs te gebruiken, om vuurwerk af te steken, om te roken, om alcohol te drinken – zolang het een ander geen schade toebrengt heeft de overheid geen taak om mensen bepaald gedrag te verbieden of op te leggen. De crux zit hem dan vaak in die schade: bij vuurwerk is daar wel degelijk sprake van, rijden met alcohol op is gevaarlijk voor anderen, met vuurwapens kan je anderen doden, en met roken jaag je de gemeenschap op hoge kosten. Daar zitten voor progressief de dilemma’s tussen wat de overheid moet toestaan en verbieden.
Conservatief ziet een grote rol voor de overheid in het bepalen wat goed gedrag is op grond van morele waarden. In Nederland zijn voor de meerderheid de bijbelse waarden – ook voor de niet kerkelijken – leidend. De zondagsrust is belangrijk, abortus en euthanasie zijn fout, het homohuwelijk ook. De overheid moet laakbaar gedrag verbieden en goed gedrag stimuleren. Een sturende overheid is dus conservatief, en dat geldt dan ook als het gaat om sturen op gedrag op basis van niet-bijbelse waarden, zoals sturen op groen gedrag, beperken van alcohol, vuurwerk en roken.

Nu nog een voorbeeld bij elk van de vier mogelijkheden: help je mee? Immers, ik ben dit schema net zelf aan het uitdenken.

De Christenunie lijkt me links en conservatief. Ze houden vast aan bijbelse ethische en morele waarden, maar willen wel een sterke overheid die voor iedereen kansen creëert. Vandaar dat ze op sociaal terrein samenwerken met partijen als PvdA en GroenLinks en op ethisch gebied met het CDA.
De PvdA is volgens mijn schema links en progressief. De interne discussie gaat vaak over het dilemma tussen individuele vrijheid en overlast of schade (ook financieel) voor anderen, want dan houdt de vrijheid voor het individu op en begint de rol voor de overheid.
GroenLinks zie ik als links en tussen progressief en conservatief in. Immers, op sommige gebieden staat die partij voor individuele vrijheid zoals bij abortus en euthanasie, godsdienst e.d., maar aan de andere kant ziet ze een grote rol voor de overheid om mensen te sturen richting het door haar gewenste groene gedrag dmv belastingvoordelen, subsidies e.d.
Is de SP links en conservatief, en de PVV ook? De SP houdt dan niet zozeer aan bijbelse waarden vast, maar aan verworven rechten. En de PVV aan traditioneel veronderstelde Nederlandse cultuurwaarden.

D66 is rechts en progressief. Vrijheid voor het individu, de overheid stuurt niet maar maakt voor iedereen hetzelfde mogelijk.
De VVD is rechts en tussen progressief en conservatief in, afhankelijk van het onderwerp houden ze vast aan traditionele Nederlandse waarden of gaan ze voor vrijheid, zoals bij gelijke rechten voor alle godsdiensten.
De SGP is rechts en conservatief vasthoudend aan bijbelse waarden.

Nou is dit een eerste poging om de partijen in een hokje te plaatsen. Geen enkele partij zal precies in een hokje passen. Ik sta open voor meedenkende suggesties tot verbetering., want eigenlijk is het best een handig schema, en het maakt ook duidelijk waarom we zoveel partijen hebben.

Advertenties

2 gedachten over “Links en rechts, progressief en conservatief

  1. Bij verkiezingen kun je altijd de kieswijzer invullen, net het omgekeerde wat jij op de weblog hebt gezet. Je beantwoord een aantal vragen en de kieswijzer spuugt uit waar je op moet kiezen. Ik vul het bijna altijd in en soms komt er een partij uit waar ik nooooooit op zou stemmen. Ik zal me maar niet uitlaten welke partij maar het heeft een slechte kapper.;-)
    Bedankt voor je uiteenzetting, weer stof om over na te denken.

    Like

    1. Vreemd he dat je (ook ik) zo vaak uitkomt bij een partij waar je je niet bij thuisvoelt. Volgens mij is het heel belangrijk dat je je thuisvoelt bij een partij. Of de typen mensen je aanstaan, of je het gevoel hebt dat die hun best gaan doen met de waarden die jij belangrijk vindt.

      Like

reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s